Kısa cevap: 24 inç ve altı bir ekranda, masa başında 60-70 cm mesafeden bakıyorsanız 1080p hâlâ fazlasıyla yeterli. 27 inçten itibaren 1080p'nin pikselleri görünür hale geliyor ve orada ya 1440p'ye ya da 4K'ya geçmek gerekiyor. Yani 4K 1080p ekran seçimi tartışmasının cevabı çözünürlükte değil, ekranın kaç inç olduğunda ve ona ne kadar yakın oturduğunuzda saklı.
Ben bu işi kendi masamda acı çekerek öğrendim: yıllar önce "büyük olsun" diye 32 inç 1080p bir monitör almıştım. Ekran devasaydı, ama Word'de yazı yazarken harflerin kenarındaki basamaklanmayı görmemek mümkün değildi. Aynı parayla 27 inç 1440p alsaydım çok daha mutlu olurdum. Aşağıda o dersten sonra kurduğum karar mantığını anlatıyorum.
Çözünürlüğü tek başına konuşmak anlamsız. Önemli olan aynı alana kaç piksel sığdığı. Basit bir tabloyla bakalım:
| Ekran | 1080p | 1440p | 4K (2160p) |
|---|---|---|---|
| 24 inç | ~92 PPI | ~122 PPI | ~184 PPI |
| 27 inç | ~82 PPI | ~109 PPI | ~163 PPI |
| 32 inç | ~69 PPI | ~92 PPI | ~138 PPI |
Deneyimime göre masa üstü kullanımda konfor eşiği 90 PPI civarında başlıyor, 110 PPI'da rahatlıyor. Tabloya bakınca şu net görünüyor: 24 inç 1080p ile 32 inç 1440p neredeyse aynı keskinlikte. 27 inç 1080p ise sınırın altında kalıyor; bu yüzden o kombinasyonu kimseye önermiyorum.
Gözün ayırt edebildiği detay mesafeyle azalır. Aynı 4K panel, burnunuzun dibindeyken "vay be" dedirtir, üç metre öteden 1080p'den ayırt edilemez hale gelir. Pratik kural olarak şunu kullanıyorum:
Salonda 43 inç bir ekranı monitör olarak kullanan bir arkadaşım var; o mesafede 4K gerçekten gerekli, çünkü yüzüne yakın oturuyor. Aynı paneli TV gibi izlese fark çok azalırdı.
4K'nın en somut faydası burada. Yüksek PPI'da yazı tipleri gerçekten pürüzsüz görünüyor, uzun süre ekrana bakınca göz daha az yoruluyor. Bir de alan kazancı var: 27 inç 4K'da %150 ölçeklendirmeyle yan yana iki belgeyi rahatça açabiliyorum.
Burada dengeyi iyi kurmak lazım. 4K'da 60 FPS tutturmak, 1080p'de aynı sayıyı tutturmaktan çok daha güçlü bir ekran kartı ister; grafik kartı karşılaştırmalarına bakarken bunu mutlaka hesaba katın. Rekabetçi oyun oynuyorsanız 1080p 144 Hz veya üstü bir panel, 4K 60 Hz'den kat kat iyi hissettirir. Hikâye odaklı, görsel ağırlıklı oyunlarda ise tercihimi 1440p'den yana kullanıyorum.
4K video kurgulıyorsanız 4K panel işinizi kolaylaştırır; kaynağı birebir ölçekte görmek zaman kazandırır. Renk doğruluğu ve panel tipi de en az çözünürlük kadar önemli, monitör seçimi rehberinde bu tarafı ayrıca kurcalamakta fayda var.
Yeni nesil konsollarda 4K çıkışı standart. Ama monitörünüzü konsol için alıyorsanız HDMI 2.1, VRR ve düşük giriş gecikmesi çözünürlükten daha çok fark yaratır.
27 inç 4K bir monitörü %100 ölçeklendirmeyle kullanmayı denedim, yazılar okunamayacak kadar küçüktü. %150'ye çıkardığımda Windows tarafında çoğu şey düzgün çalıştı ama eski bazı programlar bulanık göründü. Bu, 4K'ya geçenlerin en sık şikâyet ettiği konu. Eğer sık kullandığınız yazılımlar eski ise, 1440p daha az sürtünmeli bir yol.